गणेशमान सिंहको ११२औँ जन्मजयन्ती विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै

काठमाडौँ,कात्तिक २४ । प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाका लागि विसं २०४६ मा भएको जनआन्दोलनका सर्वोच्च कमाण्डर गणेशमान सिंहको ११२औँ जन्मजयन्ती आज विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदै छ।

नेपाली राजनीतिमा त्याग, साहस र निष्ठाका प्रतीकका रूपमा परिचित सिंहले प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि जीवनभर संघर्ष गर्नुभएको थियो। विसं २०४६ को जनआन्दोलन सफल भएपछि तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले प्रधानमन्त्री बन्न गरेको आग्रह अस्वीकार गर्दै उहाँले आफ्ना समकक्षी नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई अघि सार्नुभएको थियो। यसबाट उहाँले नेपाली राजनीतिमा त्यागको उच्च उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो।

विसं १९७२ कात्तिक २४ गते काठमाडौँको क्षेत्रपाटीमा जन्मनुभएका सिंहको निधन विसं २०५४ असोज २ गते भएको थियो। उहाँले विसं १९९७ मा स्थापना भएको नेपालको पहिलो राजनीतिक दल प्रजा परिषद्को सदस्य भई राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो।

राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा संलग्न भएपछि जेल पर्नुभएका सिंह विसं २००७ अघि नै भद्रगोल जेल तोडेर भाग्न सफल हुनुभएको थियो। भारत पुगेपछि उहाँको बिपी कोइरालासँग राजनीतिक सम्बन्ध विकसित भएको थियो। नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको स्थापना र संगठन विस्तारमा पनि उहाँको महत्वपूर्ण योगदान रहेको थियो।

विसं २००७ को प्रजातान्त्रिक क्रान्तिमा वीरगञ्ज मोर्चाबाट सशस्त्र संघर्ष गर्नुभएका सिंह विसं २०१५ मा निर्वाचित सरकारमा वरिष्ठ मन्त्री बन्नुभएको थियो। विसं २०१७ सालमा प्रजातन्त्र अपहरण भएपछि उहाँले आठ वर्षसम्म कारावास जीवन बिताउनुभयो। बिपी कोइरालासँगै विसं २०२५ मा जेलमुक्त भएपछि उहाँले प्रवासमा राजनीतिक संगठन विस्तार गर्नुभयो।

विसं २०३३ पुस १६ गते बिपी कोइरालासँगै राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलापको नीति लिएर स्वदेश फर्कनुभएका सिंह तत्कालीन पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध निरन्तर संघर्षरत रहनुभयो। विसं २०३६ को विद्यार्थी आन्दोलन र जनमत संग्रहमा उहाँले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो। बिपी कोइरालाको निधनपछि कांग्रेसका सर्वोच्च नेताका रूपमा उहाँले विसं २०४२ को सत्याग्रह आन्दोलनको नेतृत्व गर्नुभयो।

विसं २०४६ को जनआन्दोलनमा कम्युनिष्ट पार्टीहरूसँग सहकार्य गर्दै पञ्चायतविरुद्ध आन्दोलनको घोषणा गर्नुभएका सिंह उक्त आन्दोलनको सर्वोच्च कमाण्डर बन्नुभएको थियो। उहाँको नेतृत्वमा भएको आन्दोलनले देशमा प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाको मार्ग प्रशस्त गरेको थियो।

गणेशमान सिंहको जन्मजयन्तीका अवसरमा आज नेपाली कांग्रेसका दुवै समूह, पार्टीका भ्रातृ तथा शुभेच्छुक संस्था, गणेशमान सिंह अध्ययन प्रतिष्ठानलगायतले विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी उहाँको योगदानको स्मरण गर्ने जनाइएको छ।