कोको सहभागी हुँदैछन् चर्चित स्वदेशी तथा विदेशी खेलाडी?

काठमाडौं,कात्तिक ९ । तीन करोड रुपैयाँको पुरस्कार, विश्व क्रिकेटका चर्चित खेलाडी र नेपाली प्रतिभाबीचको प्रतिस्पर्धासहित नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को तेस्रो संस्करण सोमबारदेखि सुरु हुँदै छ। कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा हुने उद्घाटन खेलमा साविक विजेता लुम्बिनी लायन्स र गत संस्करणको उपविजेता सुदूरपश्चिम रोयल्स आमनेसामने हुनेछन्। खेल साँझ ५ः३० बजे सुरु हुनेछ।

नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को आयोजनामा हुने प्रतियोगितामा आठ फ्रेन्चाइज टोलीले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। प्रतियोगिताको फाइनल नोभेम्बर २१ मा हुनेछ। यस संस्करणमा पहिलोपटक निर्णय पुनरावलोकन प्रणाली (डीआरएस) प्रयोग गरिँदै छ। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) बाट मान्यता प्राप्त हुनु, विदेशी खेलाडीको सहभागिता बढ्नु र पुरस्कार राशि वृद्धि हुनुले पनि प्रतियोगितालाई थप आकर्षक बनाएको छ।

यसपटक उपाधि विजेताले एक करोड ५० लाख रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछ। उपविजेताले ८० लाख, तेस्रो हुने टोलीले ४० लाख र चौथो हुने टोलीले ३० लाख रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछन्। अघिल्ला संस्करणको तुलनामा पुरस्कार राशि ३६.३६ प्रतिशतले बढाइएको हो।

पहिलो संस्करणमा जनकपुर बोल्ट्स र दोस्रो संस्करणमा लुम्बिनी लायन्सले उपाधि जितेका थिए। दुवै संस्करणमा सुदूरपश्चिम रोयल्स उपविजेतामा सीमित भएको थियो। उद्घाटन खेलमै भिड्न लागेका यी दुई टोलीबीचको प्रतिस्पर्धालाई यसपटक पनि चासोका साथ हेरिएको छ।

लुम्बिनीका लागि उपाधि रक्षा गर्नु मुख्य लक्ष्य हुनेछ भने सुदूरपश्चिम लगातार दुई संस्करणको उपविजेता बनेको इतिहास बदल्ने प्रयासमा हुनेछ। सुदूरपश्चिमले पाकिस्तानका पूर्वक्रिकेटर मिसबाह उल हकलाई प्रशिक्षक बनाएको छ। टोलीमा वेस्ट इन्डिजका फेबियन एलेन र शेरफेन रदरफोर्डजस्ता अनुभवी खेलाडी छन्। दीपेन्द्रसिंह ऐरीजस्ता नेपाली राष्ट्रिय खेलाडीको उपस्थितिले पनि टोलीलाई बलियो बनाएको छ।

यस संस्करणमा दक्षिण अफ्रिका, अस्ट्रेलिया, न्युजिल्यान्ड, इङ्ल्यान्ड, वेस्ट इन्डिज, बंगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, जिम्बाब्वे, अमेरिका, क्यानडा र नामिबियाका खेलाडीले सहभागिता जनाउने अपेक्षा गरिएको छ। दक्षिण अफ्रिकाका डेभिड मिलर, अस्ट्रेलियाका डेभिड वार्नर, वेस्ट इन्डिजका आन्द्रे रसेल, न्युजिल्यान्डका जेम्स निसम, इङ्ल्यान्डका मोइन अली र रवि बोपारा तथा बंगलादेशका शकिब अल हसन प्रतियोगिताका चर्चित नाम हुन्।

त्यस्तै, जिम्बाब्वेका सिकन्दर राजा, पाकिस्तानका साहिबजादा फरहान, श्रीलंकाका एन्जेलो म्याथ्युज र चरिथ असालंकालगायत खेलाडीको सहभागिताले प्रतियोगिताको आकर्षण बढाउने अपेक्षा छ। यद्यपि, केही विदेशी खेलाडीको सहभागिताबारे अन्योल कायमै छ।

पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डले आफ्ना खेलाडीलाई एनपिएल खेल्न अनुमति नदिएको र प्रतिखेलाडी २५ हजार अमेरिकी डलर माग गरेको भन्ने विवरण अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका छन्। क्यानका सचिव तथा एनपिएल गभर्निङ काउन्सिलका प्रमुख पारस खड्काले पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डसँग छलफल गरिएको र खेलाडीहरू आवश्यक अनुमति लिएर आउने दाबी गरेका छन्। तर, अनुमति नपाउँदा केही राम्रा खेलाडी प्रतियोगितामा सहभागी हुन नसकेको उनले स्वीकार गरेका छन्।

एनपिएलले यसपटक व्यावसायिक कारोबारका हिसाबले पनि ठूलो आकार लिने अपेक्षा गरिएको छ। क्यानका कोषाध्यक्ष पदम खड्काका अनुसार प्रायोजनबाट ३० करोड र टिकट बिक्रीबाट ७० करोड रुपैयाँ कारोबार हुने अनुमान छ। आठ फ्रेन्चाइज टोलीको लगानी र क्यानको कारोबारसमेत जोड्दा कुल कारोबार डेढ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुग्ने उनको दाबी छ। यद्यपि, वास्तविक आम्दानी, खर्च र नाफाको यकिन विवरण लेखापरीक्षणपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।

ठूलो आर्थिक कारोबारको लक्ष्य राखेको प्रतियोगितामाथि आर्थिक पारदर्शितासम्बन्धी प्रश्न पनि उठेका छन्। पहिलो र दोस्रो संस्करणदेखि नै क्यानले आर्थिक विवरण सार्वजनिक नगरेको तथा बोर्डका सदस्यलाई जानकारी नदिई लेखापरीक्षण प्रतिवेदन आईसीसीमा पठाएको आरोप लागेको छ। क्यानका अध्यक्ष चतुरबहादुर चन्दले हतारमा बोर्ड बैठकबिनै प्रतिवेदन पठाइएको स्वीकार गर्दै कार्यसम्पादन समितिका सदस्यको हस्ताक्षर रहेको दाबी गरेका छन्। उनले आगामी दिनमा कमजोरी सुधार गर्दै जाने बताएका छन्।

क्यानले आइतबार पत्रकार सम्मेलन गर्दै प्रतियोगिताको तयारी पूरा भएको जनाएको थियो। दर्शक व्यवस्थापन र सुरक्षाका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरिएको पनि क्यानको भनाइ छ। तर, प्रतियोगिता सुरु हुनुअघिसम्म विदेशी खेलाडी अनुबन्धन र उनीहरूको सहभागिताबारे अन्योल देखिनुले व्यवस्थापकीय तयारीमाथि प्रश्न उठाएको छ।

तेस्रो संस्करणको अर्को विशेषता डीआरएस प्रविधिको प्रयोग हो। अम्पायरको निर्णयमा विवाद उत्पन्न हुँदा निर्णय पुनरावलोकन गर्न सकिने यस प्रणालीले खेलको निष्पक्षता बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। आईसीसीबाट मान्यता प्राप्त भएपछि एनपिएलको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान विस्तार हुने र विदेशी खेलाडीको सहभागिताले नेपाली खेलाडीलाई उच्चस्तरको क्रिकेट अनुभव प्राप्त हुने विश्वास आयोजकको छ।

एनपिएल नेपाली खेलाडीका लागि आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्ने महत्त्वपूर्ण मञ्च पनि हो। अनुभवी विदेशी खेलाडीसँग एउटै टोलीमा खेल्ने वा विपक्षीका रूपमा सामना गर्ने अवसरले नेपाली खेलाडीको प्राविधिक क्षमता, रणनीतिक बुझाइ र आत्मविश्वास बढाउन सक्छ। राष्ट्रिय टोलीमा स्थान बनाउन चाहने युवा खेलाडीका लागि पनि प्रतियोगिता आफ्नो प्रदर्शन देखाउने अवसर बन्नेछ।

तर, विदेशी खेलाडीको लोकप्रियता र प्रतियोगिताको व्यावसायिक आकारले मात्रै एनपिएलको दीर्घकालीन सफलता सुनिश्चित गर्दैन। नेपाली खेलाडीले पर्याप्त अवसर पाउनु, नयाँ प्रतिभाको पहिचान हुनु र प्रतियोगिताबाट राष्ट्रिय टोलीलाई उपयोगी खेलाडी प्राप्त हुनु यसको महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हुनेछ।

एनपिएलको तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विकास, समर्थकको आकर्षण र घरेलु खेलाडीको क्षमता अभिवृद्धिमा योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसका लागि प्रतिस्पर्धात्मक खेलसँगै आर्थिक पारदर्शिता, व्यवस्थापकीय जवाफदेहिता र घरेलु प्रतिभाको विकासलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।